Kürt dilinin aşığı: Celadet Elî Bedirxan

2013-07-16 06:30:37
Yazdir

15 Temmuz, Celadet Elî Bedirxan’ın yaşamını yitirişinin 62. yıldönümü. Kürt edebiyatı ve diline katkıları ile bilinen Bedirxan, aynı zamanda mücadeleci bir yurtseverdi. 

Kimisi isyancı, şair, edebiyatçı olarak tanımladı O’nu, kimisi dil bilimci, entelektüel, Kürt aydını… Kürt ve Kürdistan tarihine adını yazdırmış bir şahsiyettir Celadet Elî Bedirxan. Yeri geldi sömürgeci güçlerin ayakları altında ezilen ülke topraklarını ve yok edilmek istenen halkının onurlu davasında öncü bir militan olarak yer aldı. Yeri geldi ülkesinde süre gelen özgürlük mücadelesini dünyaya ulaştırdı. Unutturulmak istenen, asimile edilip tarih sayfalarından silinmek istenen Kürt dilini geliştirip yaygınlaştırdı.

Celadet Elî Bedirxan, 1893 yılında, ülkesinden, insanlarından uzak bir diyarda, sürgünde dünyaya gözlerini açar. Daha en başından yazgısı sürgünlüklerle yazılmış olan Celadet Elî Bedirxan, Mir Bedirxan’ın torunu ve Kürt Teali Cemiyeti’nin ikinci başkanı Emin Elî Bedirxan’ın oğlu olup dedelerine ve ailesine reva görülmüş bir yaşamın mirasçısıdır. 

Hawar’ın kurucusu

Celadet Elî Bedirxan’ın entelektüel birikimi ve aydın kişiliği mücadelesi üzerinde de büyük etkide bulunmuştur. Dili ‘varlığın ilk şartı’ olarak tanımlayan Celadet Elî Bedirxan, dil olmaksızın insanın eksik kalacağı ve hiçbir zaman kendisi olamayacağını belirtir. Celadet Elî Bedirxan Kürtçe’nin geliştirilmesi yönünde unutulması imkansız çalışmalara imza atmıştır. Latin alfabesiyle Kürtçe’nin Kurmancî lehçesinde grameri geliştirmesi, bugün açısından da Kürtçe dilbilimcilerinin yoğunluklu olarak yararlandığı kaynaklar arasındadır. Bunun yanı sıra bıraktığı eserleriyle Kürt kültürü ve edebiyatına büyük katkıları olmuştur. Celadet Elî Bedirxan, hem Kürtçe’yi hem de Kürtlerin yaşadığı sorunları ve özgürlük mücadelelerini dışarıya ulaştırabilmek için çeşitli gazete ve dergilere yazılar yazmanın yanısıra bizzat Hawar ve Ronahi gibi gazetelerin çıkarılmasını sağlamıştır. Kürt basın-yayın kurumunun gelişiminde büyük bir katkıya sahip olan Celadet Elî Bedirxan, aydın ve bilge kişiliğiyle de insanların saygısını kazanmış bir kişiliktir.

Örgütlülük için çabaladı

Celadet Elî Bedirxan’ın entelektüel birikime kavuşması yolunda ilham kaynağı olan Kürdistan kurtuluş mücadelesindeki yeri de hafife alınamayacak derecede önemlidir. Özellikle de Osmanlı’nın dağılışından sonra oluşan yeni cumhuriyetin, Kürdistan’ı ve Kürt halkının haklarını gasp etme ve kendi çıkarları temelinde kullanma girişimlerinin yoğunlaştığı bir dönemde mücadele alanlarında yerini alması anlamlıdır. Bu temelde Kürt aşiretlerinin varolan dağınık yapısını bir örgütlülüğe kavuşturmak ve ortak mücadele ortamı yaratmak amacıyla yoğun bir çabanın sahibi olur. Xoybun örgütünün kuruluşunda aktif rol oynayan Celadet Elî Bedirxan, örgütün idari komite başkanlığını yapar. Xoybun örgütünün öncülüğünde geliştirilen Ağrı isyanında öncülük misyonunu oynayan Celadet Elî Bedirxan, gelişen yenilgi sonucunda bir köşeye çekilmek yerine mücadeleyi daha farklı nasıl geliştirebilirimin arayışı içerisine girmiştir. 

Bedirxan’ın yüzyıllık haklılığı

Celadet Elî Bedirxan’ın dönem itibariyle sürece damgasını vuran ve gerçekten de O’nu haklı çıkaran bazı söylemlerini burada ele almak önemli olacaktır. Nitekim bugün Kürt halk Önderinin başlatmış olduğu ‘Demokratik Kurtuluş ve Özgür Yaşamı İnşa Süreci’nin iyi anlaşılması ve tarihsel yanlışlıkların yapılmaması noktasında ön açıcı olacak söylemlerdir. 
1933 yılında, Kürt sorunu ve çözümüne dönük Atatürk’e görüşlerini içeren geniş bir mektup yazan Celadet Elî Bedirxan, mektubunun bir yerinde şunları belirtiyordu: “Resmi bir duyuru ile Kürdistan’ın varlığını, Kürtlerin tarihsel, ulusal, kültürel haklarını tanır ve açıklarsanız, işte o zamandır ki sorunun çözümüne doğru büyük ve önemli adım atılmış olur. Diğer herhangi bir yol izlendiği takdirde elde edilecek başarının, gölde denizler boğan kahramanın zaferinden yüksek bir sonuç vermeyeceğini kabul ediniz. Buna rağmen bunca deneyim ve başarısızlıklar göz önünde dururken göstermiş olduğum yol izlenmezse, başkanlık amacınızın Kürdistan sorununu çözmek değil, tersine Kürdistan yangınını büyütmek olduğu ortaya çıkar.” Çok geçmeden Celadet Elî Bedirxan’ın Kürt sorunu konusunda belirttikleri doğrulanmış oldu. 

Edebiyata katkıları

Tarihler farklı olsa da söylemler ortaktır. Bu temelde Celadet Elî Bedirxanların aydınlattığı yolda yürümenin kararlılığıyla bugün varolan sürece aktif katılım sağlamak ve herkesin üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmesi hayati önemdedir. Herkes öncelikli olarak kendi kişiliğinden başlayarak, toplumsal yaşamı inşa çalışmalarına gönüllülük temelinde katılım sağlaması gerekir. 
Günlük Notlar, Kürt Sorunu Üzerine (Fransızca), Were Dotmam (şiir), Zilamek û Zimanek, Bingehên Gramera Kurmancî (Kürtçe Gramerin Temelleri) gibi eserlere imza atarak Kürt dili ve edebiyatına büyük katkıları olan Celadet Elî Bedirxan, 15 Temmuz 1951 yılında, Şam’da gözlerini yaşama kapatır. 62 yıldır Kürt halkı tarafından unutulmayan Bedirxan, her yıl anılıyor.

 

DENİZ GEM

 



Celadet Bedîrxan anılıyor

KURDÎ-DER Êlîh Şubesi, Hawar Dergisi’nin kurucusu Celadet Elî Bedirxan’ın 62’nci ölüm yıldönümü nedeniyle iki günlük anma etkinliği gerçekleştiriyor. KURDÎ-DER yöneticisi Zübeyir Çelik, Bedirxan’ın Kürt dili ve edebiyatı için büyük emek sarf ettiğini belirterek, bu emeğin unutulmaması gerektiğini dile getirdi.  Dün bu amaçla Osman Özçelik’in katıldığı bir panel düzenleyen KURDÎ-DER, bugün de Şerzan Kurt Park’ında sinevizyon gösterimi ile panel 
gerçekleştiriyor. Ayrıca şiir dinletisi de 
sunulacak.

DİHA/ÊLÎH

 

YENİ ÖZGÜR POLİTİKA

BasHaber - Peşmerge Bakanlığı Basın Sözcüsü Helgurt Hikmet, BasHaber’e yaptığı açıklamada ABD’nin Erbil’de bir askeri hava üssü açmak için Kürdistan Hükümeti’ne başvurda bulunduğunu doğrulayarak, ancak bu üssün ne zaman ve nerde kurulacağıyla ilgili çalışmaların devam ettiğini, bu çalışmalardan sonra durumun netleşeceğini belirtti. [...]

Tekirdağ 2 Nolu F tipi Cezaevi'nde bulunan siyasi tutsaklar ve bir kısım adli mahpus IŞİD soykırımından kaçan Şengalli çocuklara 2 bin TL para yardımında bulunarak, "Bütün demokratik kamuoyu Şengal halkının yarasına merhem olmalıdır. Gün bütün ezilen halkların ortak yarası olan Şengal için dayanışma ve birleşme günüdür" çağrısında bulundu.

Tekirdağ 2 No'lu F Tipi Cezaevi'nde bulunan PKK, MLKP, MKP, Devrimci Karargah, Devrimci Dönüşüm, TKEP/l, TKPM/L ve bazı adli tutuklular IŞİD soykırımından kaçan Şengalli çocuklar için 2 bin TL para yardımında bulundu. [...]

Amed’de polise taş atan yüzü kapalı göstericiye verilen cezayı Yargıtay bozdu. AİHM’nin kararlarını emsal gösteren yüksek mahkeme göstericinin taş atmasını “düşünce ve kanaat açıklama yöntemi” olarak kabul etti...

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, Amed’de katıldığı bir protestoda polise taş atan kişinin eylemini Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarını emsal göstererek, “düşünce ve kanaat açıklama yöntemi” olarak gördü. Kurul, bu gerekçeyle sanığın cezasını düşünce özgürlüğüne ilişkin suçlarda erteleme öngören kanun kapsamına almayan yerel mahkeme kararını bozdu. [...]

Hasankeyf’te “Barajarock” Hasankeyf Dayanışma Kampı kuruldu. Ekolojist ve çevrecilerin katılımı ile kurulan kampa start Hasankeyf Köprüsü başında yapılan basın açıklaması ile verildi.

12 bin yıllık tarihi antik kent Hasankeyf’i sular altında bırakmayı hedefleyen Ilısu Barajına Karşı Hasankeyf Yaşatma Girişimi organizesiyle “Barajarock” Dayanışma Kampı kuruldu. [...]

Yukarı Uç Dostum Yukarı Uç Dostum Yukarı Uç Dostum Yukarı Uç Dostum
Powered by bestanuce.com & Copyright 2012-2014 info@bestanuce.com

Bestanuce1.comon Google+