Kürt dilinin aşığı: Celadet Elî Bedirxan

2013-07-16 06:30:37
Yazdir

15 Temmuz, Celadet Elî Bedirxan’ın yaşamını yitirişinin 62. yıldönümü. Kürt edebiyatı ve diline katkıları ile bilinen Bedirxan, aynı zamanda mücadeleci bir yurtseverdi. 

Kimisi isyancı, şair, edebiyatçı olarak tanımladı O’nu, kimisi dil bilimci, entelektüel, Kürt aydını… Kürt ve Kürdistan tarihine adını yazdırmış bir şahsiyettir Celadet Elî Bedirxan. Yeri geldi sömürgeci güçlerin ayakları altında ezilen ülke topraklarını ve yok edilmek istenen halkının onurlu davasında öncü bir militan olarak yer aldı. Yeri geldi ülkesinde süre gelen özgürlük mücadelesini dünyaya ulaştırdı. Unutturulmak istenen, asimile edilip tarih sayfalarından silinmek istenen Kürt dilini geliştirip yaygınlaştırdı.

Celadet Elî Bedirxan, 1893 yılında, ülkesinden, insanlarından uzak bir diyarda, sürgünde dünyaya gözlerini açar. Daha en başından yazgısı sürgünlüklerle yazılmış olan Celadet Elî Bedirxan, Mir Bedirxan’ın torunu ve Kürt Teali Cemiyeti’nin ikinci başkanı Emin Elî Bedirxan’ın oğlu olup dedelerine ve ailesine reva görülmüş bir yaşamın mirasçısıdır. 

Hawar’ın kurucusu

Celadet Elî Bedirxan’ın entelektüel birikimi ve aydın kişiliği mücadelesi üzerinde de büyük etkide bulunmuştur. Dili ‘varlığın ilk şartı’ olarak tanımlayan Celadet Elî Bedirxan, dil olmaksızın insanın eksik kalacağı ve hiçbir zaman kendisi olamayacağını belirtir. Celadet Elî Bedirxan Kürtçe’nin geliştirilmesi yönünde unutulması imkansız çalışmalara imza atmıştır. Latin alfabesiyle Kürtçe’nin Kurmancî lehçesinde grameri geliştirmesi, bugün açısından da Kürtçe dilbilimcilerinin yoğunluklu olarak yararlandığı kaynaklar arasındadır. Bunun yanı sıra bıraktığı eserleriyle Kürt kültürü ve edebiyatına büyük katkıları olmuştur. Celadet Elî Bedirxan, hem Kürtçe’yi hem de Kürtlerin yaşadığı sorunları ve özgürlük mücadelelerini dışarıya ulaştırabilmek için çeşitli gazete ve dergilere yazılar yazmanın yanısıra bizzat Hawar ve Ronahi gibi gazetelerin çıkarılmasını sağlamıştır. Kürt basın-yayın kurumunun gelişiminde büyük bir katkıya sahip olan Celadet Elî Bedirxan, aydın ve bilge kişiliğiyle de insanların saygısını kazanmış bir kişiliktir.

Örgütlülük için çabaladı

Celadet Elî Bedirxan’ın entelektüel birikime kavuşması yolunda ilham kaynağı olan Kürdistan kurtuluş mücadelesindeki yeri de hafife alınamayacak derecede önemlidir. Özellikle de Osmanlı’nın dağılışından sonra oluşan yeni cumhuriyetin, Kürdistan’ı ve Kürt halkının haklarını gasp etme ve kendi çıkarları temelinde kullanma girişimlerinin yoğunlaştığı bir dönemde mücadele alanlarında yerini alması anlamlıdır. Bu temelde Kürt aşiretlerinin varolan dağınık yapısını bir örgütlülüğe kavuşturmak ve ortak mücadele ortamı yaratmak amacıyla yoğun bir çabanın sahibi olur. Xoybun örgütünün kuruluşunda aktif rol oynayan Celadet Elî Bedirxan, örgütün idari komite başkanlığını yapar. Xoybun örgütünün öncülüğünde geliştirilen Ağrı isyanında öncülük misyonunu oynayan Celadet Elî Bedirxan, gelişen yenilgi sonucunda bir köşeye çekilmek yerine mücadeleyi daha farklı nasıl geliştirebilirimin arayışı içerisine girmiştir. 

Bedirxan’ın yüzyıllık haklılığı

Celadet Elî Bedirxan’ın dönem itibariyle sürece damgasını vuran ve gerçekten de O’nu haklı çıkaran bazı söylemlerini burada ele almak önemli olacaktır. Nitekim bugün Kürt halk Önderinin başlatmış olduğu ‘Demokratik Kurtuluş ve Özgür Yaşamı İnşa Süreci’nin iyi anlaşılması ve tarihsel yanlışlıkların yapılmaması noktasında ön açıcı olacak söylemlerdir. 
1933 yılında, Kürt sorunu ve çözümüne dönük Atatürk’e görüşlerini içeren geniş bir mektup yazan Celadet Elî Bedirxan, mektubunun bir yerinde şunları belirtiyordu: “Resmi bir duyuru ile Kürdistan’ın varlığını, Kürtlerin tarihsel, ulusal, kültürel haklarını tanır ve açıklarsanız, işte o zamandır ki sorunun çözümüne doğru büyük ve önemli adım atılmış olur. Diğer herhangi bir yol izlendiği takdirde elde edilecek başarının, gölde denizler boğan kahramanın zaferinden yüksek bir sonuç vermeyeceğini kabul ediniz. Buna rağmen bunca deneyim ve başarısızlıklar göz önünde dururken göstermiş olduğum yol izlenmezse, başkanlık amacınızın Kürdistan sorununu çözmek değil, tersine Kürdistan yangınını büyütmek olduğu ortaya çıkar.” Çok geçmeden Celadet Elî Bedirxan’ın Kürt sorunu konusunda belirttikleri doğrulanmış oldu. 

Edebiyata katkıları

Tarihler farklı olsa da söylemler ortaktır. Bu temelde Celadet Elî Bedirxanların aydınlattığı yolda yürümenin kararlılığıyla bugün varolan sürece aktif katılım sağlamak ve herkesin üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmesi hayati önemdedir. Herkes öncelikli olarak kendi kişiliğinden başlayarak, toplumsal yaşamı inşa çalışmalarına gönüllülük temelinde katılım sağlaması gerekir. 
Günlük Notlar, Kürt Sorunu Üzerine (Fransızca), Were Dotmam (şiir), Zilamek û Zimanek, Bingehên Gramera Kurmancî (Kürtçe Gramerin Temelleri) gibi eserlere imza atarak Kürt dili ve edebiyatına büyük katkıları olan Celadet Elî Bedirxan, 15 Temmuz 1951 yılında, Şam’da gözlerini yaşama kapatır. 62 yıldır Kürt halkı tarafından unutulmayan Bedirxan, her yıl anılıyor.

 

DENİZ GEM

 



Celadet Bedîrxan anılıyor

KURDÎ-DER Êlîh Şubesi, Hawar Dergisi’nin kurucusu Celadet Elî Bedirxan’ın 62’nci ölüm yıldönümü nedeniyle iki günlük anma etkinliği gerçekleştiriyor. KURDÎ-DER yöneticisi Zübeyir Çelik, Bedirxan’ın Kürt dili ve edebiyatı için büyük emek sarf ettiğini belirterek, bu emeğin unutulmaması gerektiğini dile getirdi.  Dün bu amaçla Osman Özçelik’in katıldığı bir panel düzenleyen KURDÎ-DER, bugün de Şerzan Kurt Park’ında sinevizyon gösterimi ile panel 
gerçekleştiriyor. Ayrıca şiir dinletisi de 
sunulacak.

DİHA/ÊLÎH

 

YENİ ÖZGÜR POLİTİKA




Kıbrıs ile Rusya arasında, Rus askeri gemilerinin Kıbrıs limanlarını kullanmalarına olanak sağlayan bir anlaşma imzalandı.

Anlaşma, Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nicos Anastasiadis'in iki günlük Moskova ziyareti sırasında imzalandı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, liman anlaşması nedeniyle kimsenin endişe duymaması gerektiğini söyledi ve "Rus donanması terörle mücadele ve korsanlık olaylarını engellemek için limanları kullanacak" dedi.

Putin sözlerine "Kıbrıs ile kurduğumuz barışçıl bağ kimseyi hedef almıyor. Bu gelişme kimseyi endişelendirmemeli" diyerek devam etti.

Güney Kıbrıs’ta İngiltere'nin de donanma üsleri bulunuyor. [...]

DBP ve HDP heyeti, Afrin'e geçerek, kanton yönetimiyle görüşmelerde bulundu.
Amed Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Fırat Anlı, DBP Yerel Yönetimlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Hüseyin Yılmaz, HDP yöneticisi Fatma Kurtulan, Kumçatı Belediye Eşbaşkanı Özlem Kutlu, Van-Bostaniçi Belediye Eş Başkanı Nezahat Ergüneş'ten oluşan bir heyet, Azaz Sınır Kapısı'ndan Afrin'e geçerek, kanton yetkilileri ile görüştü.

Afrin'e geçen heyeti, Afrin Kantonu Başkan Yardımcısı Remzi Şeyhmus, Yerel Yönetimler Bakanı Nurşan Hüseyin, TEV-DEM yöneticisi Zelal Ciger, Afrin Kantonu Yasama Meclisi temsilcilerinin de aralarında olduğu çok sayıda kişi karşıladı. [...]

AĞRI (DİHA) - Ağrı Doğubayazıt'ta bir askerin bilinmeyen bir nedenle 3 askeri öldürdüğü iddia edildi.

Ağrı'nın Doğubeyazıt ilçesinde bulunan Ş. Fehmi Altınordu Hudut Bölük Komutanlığı'nda askerlik yapan bir askerin nöbet sırasında bilinmeyen bir neden dolayı 3 askeri öldürdüğü iddia edildi. Ağrı Valiliği tarafından yapılan açıklamaya göre, cinnet geçiren askerin aynı mevzide nöbet tuttuğu uzman çavuş, çavuş ve bir askeri tüfeği ile öldürdüğü belirtildi.

Olayla ilgili Doğubayazıt Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatıldı. [...]

İZMİR (DİHA)- Kürt halkına yönelik baskı inkâr ve imha politikalarına karşı özgür yaşamı hedefleyerek 30 yıldır mücadele eden Kürt özgürlük hareketi içinde yer alan neferlerden biri de Arap halkına mensup Kaya ailesi. Ayşe Kaya, PKK'ye katıldı ve Dersim'de çıkan çatışmada yaşamını yitirdi, kardeş Veysi Kaya ise, 28 Şubat 2006'da Öcalan'ın koşullarını protesto etmek için bedenini ateşe verdi. Ayşe ve Veysi kardeşlerin ardından yeğenler Ceylan ve Abdulkadir Atila bayrağı devraldı.

Mardin'in Savur ilçesinden Adana'nın Seyhan ilçesine 1980'de göç eden Kaya ailesinin ilk olarak kızı Ayşe Kaya (Mizgin Arap) 1993 yılında PKK'ye katıldı, 1998'de Dersim'de çıkan bir çatışmada yaşamını yitirdi. [...]

Yunanistan'ın yeni hükümeti, Yunan futbol ligini süresiz askıya aldı.  Karar, geçtiğimiz Pazar günü Panathinaikos ile Olympiakos arasında oynanan maç sonrasında çıkan şiddet olaylarından dolayı alındı.

Yunanistan Futbol Federasyonu Başkanı Giorgos Borovilos çarşamba günü, hükümetin Süper Lig'i ve ikinci ligi süresiz olarak askıya aldığını açıkladı.

Borovilos, "Futbol liginin belirsiz bir tarihe kadar askıya alındığı bize bildirildi. Futboldaki şiddet konusunu tartışmayı açıp, onunla ilgili kanuni yaptırımları düşünen yeni bir hükümetimiz var" diye konuştu. [...]

En Son Videolar
Haber Haberler Son dakika Son dakika Haberleri
Powered by bestanuce.com & Copyright 2012-2015 info@bestanuce.com

Bestanuce1.comon Google+